ไขมันสูง เสี่ยงอย่างไร

เมื่อชีวิตที่เร่งรีบ การจะทานอาหารก็มีเวลาจำกัด ปัจจุบันคนส่วนใหญ่จึงหันมารับประทานอาหาร                                จังก์ฟู้ด (Junk Food) กันเป็นจำนวนมาก เพื่อความสะดวกสบาย ทานง่าย แต่อาหารจังก์ฟู้ดมีส่วนประกอบที่เป็น ไขมัน น้ำตาลและโซเดียมที่สูงมาก เมื่อรับประทานบ่อยๆ เกิดการสะสมของไขมัน ทำให้เสี่ยงต่อโรคต่างๆ เช่น โรคอ้วน โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน โรคหลอดเลือดหัวใจ และโรคหลอดเลือดสมอง และโรคไขมันในเลือดสูง

โรคไขมันในเลือดสูง (Hyperlipidemia)

            โรคไขมันสูงเป็นโรคที่เกิดจากการสะสมของระดับไขมันที่สูงเกินเกณฑ์ อาจเป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดโรคต่างๆ เช่น โรคอ้วน เบาหวาน โรคหัวใจและหลอดเลือด เส้นเลือดตีบ อุดตัน โรคหลอดเลือดสมอง เป็นต้น  

โดยไขมันถูกแบ่งออกเป็น 2 ชนิดคือ คอเลสเตอรอล (Cholesterol) และ ไตรกลีเซอไรด์ (Triglycerides) 

คอเลสเตอรอล (Cholesterol)

เป็นไขมันที่อยู่ในกลุ่มของสเตอรอลจัดเป็นสาระสำคัญที่ใช้ในการสังเคราะห์เยื่อหุ้มเซลล์ ฮอร์โมน กรดน้ำดี และวิตามิน ร่างกายสามารถรับคอเลสเตอรอลได้จากตับเพื่อใช้ในการทำงานของร่างกาย อีกส่วนได้จากการรับประทานอาหารในกลุ่มของ เนื้อสัตว์ ไข่ นม นอกจากนี้อาหารที่มีไขมันอิ่มตัวหรือไขมันทรานส์จัดเป็นไขมันที่สามารถเพิ่มระดับของคลเลสเตอรอลในร่างกายได้ ซึ่งเป็นการเพิ่มที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพ คลอเลสเตอรอลสามารถแบ่งได้สองประเภทคือ

High-Density Lipoprotein (HDL)

 HDLหรือมักถูกเรียกว่าไขมันดี เนื่องจากเป็นคลอเลสเตอรอลที่สามารถดูดซับคลอเรสเตอรอลชนิดอื่นออกจากหลอดเลือดและกลับไปตับ จากนั้นร่างกายจะกำจัดคลอเลสเตอรอลชนิดไม่ดีออกจากร่างกาย

Low-Density Lipoprotein (LDL)

เป็นไขมันชนิดไม่ดีที่มาจากไขมันสัตว์ ถ้าไขมันชนิดนี้สูงจะไปเกาะผนังหลอดเลือดทำให้ตีบแคบลง การไหลเวียนของเลือดไม่สะดวก ความยืดหยุ่นของหลอดเลือดเสียไป จึงเสี่ยงต่อการเกิดโรคเส้นเลือดตีบตันได้มาก เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมองและหลอดเลือดหัวใจเป็นสองเท่า

อาการของภาวะไขมันในเลือดสูงเป็นไปได้อย่างไร?

ในคนที่มีภาวะไขมันสูงมักจะไม่พบการแสดงอาการ แต่หากไขมันในเลือดสูงมากส่งผลให้เกิดอาการแทรกซ้อน ได้แก่

  • ความดันโลหิตสูง
  • อาการวิงเวียนศีรษะ
  • อาการเจ็บหน้าอก
  • หายใจถี่
  • ชาหรือรู้สึกเสียวแปล๊บในแขนขา
  • สมานแผลช้า

การวินิจฉัยไขมันในเลือดสูง

เนื่องจากไขมันในเลือดสูงระยะแรกไม่มีอาการแสดงออกอย่างชัดเจน การวินิจฉัยโรคจึงใช้วิธีการตรวจหาระดับไขมันในเลือดที่เรียกว่าหรือ Lipid Profile โดยแพทย์จะทำการเก็บตัวอย่างเลือดของผู้ป่วยและส่งตรวจไปยังห้องปฏิบัติการ นอกจากนี้ แพทย์อาจสั่งให้งดอาหารและเครื่องดื่มเป็นเวลา 12 ชั่วโมงก่อนการตรวจ โดยเกณฑ์วัดระดับไขมันในเลือดจะแสดงค่าต่าง ๆ ดังนี้

ค่าคอเลสเตอรอลชนิดดี หรือเอชดีแอล 

  • ไม่ควรน้อยกว่า 40 มิลลิกรัม/เดซิลิตร
  • ค่าที่เหมาะสมคือควรมากกว่า 60 มิลลิกรัม/เดซิลิตร

ค่าคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี หรือแอลดีแอล

  • ค่าปกติคือ น้อยกว่า 100 มิลลิกรัม/เดซิลิตร
  • ค่า 100-129 มิลลิกรัม/เดซิลิตร ถือว่าใกล้เคียงปกติ
  • ค่า 130-159 มิลลิกรัม/เดซิลิตร ถือว่าสูงเล็กน้อย
  • ค่า 160-189 มิลลิกรัม/เดซิลิตร ถือว่าสูง
  • ค่ามากกว่า 190 มิลลิกรัม/เดซิลิตรขึ้นไป ถือเป็นระดับที่สูงมากและเป็นอันตรายต่อสุขภาพ  ค่าไตรกลีเซอไรด์

ค่าคอเลสเตอรอลรวม (Total Cholesterol)

  • น้อยกว่า 200 มิลลิกรัม/เดซิลิตร ถือว่าปกติ
  • ค่า 200-239 มิลลิกรัม/เดซิลิตร ถือว่าสูงเล็กน้อย เริ่มอันตราย
  • มากกว่า 240 มิลลิกรัม/เดซิลิตร ถือว่าสูงมาก

ค่าไตรกลีเซอไรด์ (Triglycerides)

  • ระดับปกติ คือ 50 – 150 mg/dL
  • ระดับสูงปานกลาง คือ 150 – 199 mg/dL
  • ระดับสูง คือ 200 – 499 mg/dL
  • ระดับสูงมาก คือ > 500 mg/dL

ปัจจัยที่อาจทำให้เสี่ยงเกิดภาวะไขมันในเลือดสูงได้

  • ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป
  • โรคอ้วน
  • โรคเบาหวาน
  • โรคเมตาบอลิก
  • ใช้ยาฮอร์โมนหรือสเตียรอยด์
  • วัยหมดประจำเดือน
  • ผู้ป่วยโรคไต
  • ผู้ที่อยู่ในภาวะตั้งครรภ์

การรักษาไขมันในเลือดสูง

  • ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิต เช่น รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ หลีกเลี่ยงอาหารไขมันสูง ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ 
  • หากไขมันในเลือดสูงจากสาเหตุทางพันธุกรรม แพทย์อาจแนะนำให้รับประทานยาร่วมด้วย เช่น ยาซินวาสแตติน (Simvastatin), ยาโลวาสแตติน (Lovastatin)
  • การปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตอาจจะต้องใช้เวลานานและความสม่ำเสมอ และการใช้ยาในการรักษามักมีผลข้างเคียง เช่น ปวดศีรษะ คลื่นไส้ ปวดท้อง ท้องผูก หนึ่งผลิตภัณฑ์ที่ได้รับความสนใจและเป็นที่นิยมอย่างมากคือ ผลิตภัณฑ์จากโพรไบโอติก โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์จาก bioCRAFT bioCAP HEPA ซึ่งประกอบด้วยโพรไบโอติก 3 สายพันธุ์ คือ Bifidobacterium animalis TA-1, Lactobacillus paracasei MSMC39-1, Lactobacillus reuteri TF314ช่วยในการลดการดูดซึมไขมันไม่ดี ลดไขมันพอกตับ ลงระดับไขมันในกระแสเลือด นอกจากนี้  bioCRAFT bioCAP HEPA ยังช่วยปรับสมดุลลำไส้ ลดการอักเสบจากการดื่มแอลกอฮอล์และช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด ที่สำคัญโพรไบโอติกเป็นจุลินทรีย์ที่ดีและเป็นเชื้อประจำถิ่นในระบบทางเดินอาหารจึงยังไม่มีรายงานการแพ้ด้วย

อ้างอิง

Ezeh KJ, Ezeudemba O. Hyperlipidemia: A Review of the Novel Methods for the Management of Lipids. Cureus. 202, 13(7):16412. 

Liu T, Zhao D, Qi Y. Global Trends in the Epidemiology and Management of Dyslipidemia. J Clin Med. 2022, 11(21):6377.